راهکارهای مدیریت ورود نقدینگی به بازار سرمایه

به گزارش مجله حیات، خبرنگاران: با توجه به رشد ورود نقدینگی به بازار سهام سیاست گذاران مالی کشور می بایست سیاست ها و اقدامات لازم را برای بهبود شرایط تأمین مالی تولید از طریق بازار سرمایه به کار گیرند.

راهکارهای مدیریت ورود نقدینگی به بازار سرمایه

به گزارش مجله حیات به نقل از ایبِنا، شاخص های بازار سرمایه همانند افزایش ارزش معاملات و یا ورود پول اشخاص حقیقی و همچنین افزایش قابل توجه ثبت نام برای دریافت کد بورسی و مشارکت بالا در عرضه عمومی اولیه نشان از رشد فزاینده ورود مردم به بازار سرمایه دارد. افزایش رغبت افراد به بازار سرمایه و ورود به آن برای سرمایه گذاری و به طور کلی افزایش سهم اوراق بهادار در دارایی های خانوارهای ایرانی (و به تبع آن کاهش سهم مسکن، سکه و یا ارز در سبد دارایی ها که ثمرات قابل توجهی دارد) اگر ملاحظات مربوط به آن رعایت شود، پدیده ای مطلوب تلقی می شود که در این میان افزایش سهم بازار سرمایه در تأمین اقتصادی بنگاه های اقتصادی اهمیت بیشتری دارد. لذا ضروری است تا سیاست گذاران اقتصادی کشور این فرصت را مغتنم شمرده و سیاست ها و اقدامات لازم را برای برای بهبود شرایط تأمین اقتصادی تولید از طریق بازار سرمایه به کار گیرند. در این راستا مرکز پژوهش های مجلس پیشنهادهایی را ارائه کرده است:

افزایش سهم بازار سرمایه در تأمین اقتصادی بنگاه های اقتصادی

بازار سرمایه یکی از بازارهای مهم در نظام اقتصادی و اقتصادی است که دولت و بنگاه های اقتصادی می توانند از طریق آن به تجهیز منابع اقتصادی اقدام کنند و در سوی مقابل برای مردم نیز فرصت ها و گزینه های متنوعی جهت سرمایه گذاری فراهم می کند. در یک تقسیم بندی بازار سرمایه دارای دو نوع بازار است: بازار اولیه و بازار ثانویه.

در بازار اولیه؛ اوراق بهادار (اعم از سهام و صکوک) برای اولین بار عرضه می شود. در این بازار اوراق بهادار برای بانی (شرکت یا نهاد سرمایه پذیر یا نهاد تأمین اقتصادی شونده) منتشر و در بازار عرضه می شود و در صورت خریداری آنها توسط سرمایه گذاران، منابع حاصله به بانی منتقل شده و می تواند برای تأمین هزینه ها و یا توسعه فعالیت ها مورد استفاده قرار گیرد. پس از آنکه اوراق در بازار اولیه منتشر شد؛ در بازار ثانویه مورد معامله قرار می گیرد. فعالان بازار ثانویه شامل اشخاص حقیقی و حقوقی به خرید و فروش اوراق اقدام می کنند. معاملات بازار ثانویه تأثیری در تأمین اقتصادی دولت و یا بنگاه ندارد و کارکرد اصلی آن کمک به افزایش نقدشوندگی و کشف قیمت اوراق است. لذا رونق بازار ثانویه سهام شرکت ها لزوماً تأثیر مستقیمی در تأمین اقتصادی این شرکت ها ندارند، مگر آنکه سهامداران عمده این شرکت ها اقدام به فروش بخشی از سهام در اختیار خود کنند و منابع حاصل را برای توسعه فعالیت های بنگاه به کار گیرند.

آنچه به صورت اصولی باعث تأمین اقتصادی بنگاه از راستا بازار سرمایه می شود، عرضه سهام در بازار اولیه، افزایش سرمایه از روش صرف سهام و یا از محل آورده نقدی سهامداران و درنهایت انتشار صکوک (اوراق اقتصادی اسلامی) است. در شرایط کنونی بازار سرمایه، با توجه به ورود گسترده نقدینگی و افزایش قابل توجه تقاضا برای خرید سهام، افزایش سرمایه از روش صرف سهام و یا از محل آورده نقدی سهامداران و یا عرضه عمومی اولیه سهام هم باعث افزایش عرضه سهام و متعادل تر شدن شرایط بازار می شود و هم منابع جدید اقتصادی به بنگاه تزریق می کند و بنگاه توان توسعه فعالیت هایش را به دست خواهد آورد. اجرای این پیشنهاد به طور خاص در مورد بانک های خصوصی و همچنین بانک های واگذار شده در قالب قانون اجرای سیاست های کلی اصل چهل و چهارم که دچار ناترازی و زیان انباشته جدی هستند، ضرورت دوچندان دارد. با توجه به اینکه این نوع افزایش سرمایه، هم منجر به ورود نقدینگی جدید به بانک می شود و هم زیان انباشته بانک را کاهش می دهد، توان اعطای تسهیلات بانک نیز افزایش یافته و تأثیر مثبت مجدد بر بخش واقعی اقتصاد خواهد یافت. در این راستا ضروری است ضمن تسهیل فرایند افزایش سرمایه شرکت ها از این دو راستا، معافیت های اقتصادیاتی نیز برای تشویق بنگاه ها برای استفاده از این روش تعبیه شود.

افزایش عرضه سهام شرکت ها در جهت متعادل کردن شرایط بازار

با توجه به رشد ورود نقدینگی به بازار سهام و افزایش تقاضا برای خرید آن و در جهت متعادل کردن شرایط بازار ضروری است تحولاتی در طرف عرضه سهام نیز رخ دهد که ذیلا به برخی موارد مهم آن اشاره می شود:

رعایت الزامات شناوری سهام شرکت های فهرست شده

شرکت بورس اوراق بهادر تهران و شرکت فرابورس ایران تابلوهای متعددی دارند که شرکت ها اصطلاحاً در آنها فهرست شده اند. هریک از این تابلوها الزاماتی درخصوص کیفیت شرایط اقتصادی و الزام شناوری سهام دارند. سهامداران عمده شرکت ها در هنگام ورود به تابلوهای بورس متعهد می شوند که متناسب با الزامات تابلوی مربوطه بخشی از سهام خود را در بازار عرضه کنند. با توجه به اهمیت میزان شناوری سهام و به منظور بالا بردن انگیزه برای افزایش آن، طبق ماده 6 قانون توسعه ابزارها و نهادهای اقتصادی جدید به منظور تسهیل اجرای سیاست های کلی اصل چهل وچهارم قانون اساسی شرکت هایی که درصد شناوری سهام آنها 20 درصد یا بیشتر از آن باشد، معافیت اقتصادیاتی آنها دو برابر می شود.

در جدول فوق حداقل درصد سهام شناور آزاد در بازارها و تابلوهای بورس و فرابورس نشان داده شده است. درحال حاضر برخی از شرکت هایی که در این تابلوها فهرست شده اند الزام شناوری را رعایت نمی کنند و سازمان بورس نیز ابزارهای قوی برای الزام شرکت ها به ایفای تعهد خود درخصوص میزان شناوری ندارد. درحال حاضر یکی از سریع ترین راه ها برای عرضه سهام، الزام شرکت ها به ایفای تعهد خود درخصوص میزان شناوری سهام متناسب با تابلویی است که در آن فهرست شده اند. به عنوان مثال یکی از شرکت هایی که در بازار دوم بورس تهران فهرست شده است، دارای 6 درصد سهام شناور است که طبق مقررات بورس ضروری است تا حداقل 10 درصد سهام شناور داشته باشد. به بیانی دیگر ضروری است تا این شرکت 4 درصد سهام شناوری خود را افزایش دهد. عرضه 4 درصد از سهام این شرکت معادل 5 میلیارد و 740 میلیون برگه سهام (حدود 8 هزار و 500 میلیارد تومان) است که رقمی قابل توجه محسوب می شود. از این دست شرکت ها بسیار است و الزام به ایفای تعهدات مربوط به شناوری سهام تأثیر قابل توجهی در متعادل کردن شرایط بازار سهام خواهد داشت. در این راستا ضروری است جریمه اقتصادیاتی مؤثر برای شرکت هایی که الزام مربوط به شناوری سهام را رعایت نکرده اند، وضع شود. به عبارتی دیگر همانطور که فهرست شدن در بورس و فرابورس برای شرکت معافیت های اقتصادیاتی ایجاد می کند، عدم رعایت الزامات مربوطه نیز باید جرائم و تنبیهات اقتصادیاتی در پی داشته باشد.

افزایش شناوری سهام شرکت ها

در ادامه محور گذشته، یکی دیگر از اقداماتی که می تواند منجر به افزایش عرضه سهام شرکت ها شود، بازنگری در درصدهای تعیین شده برای سهام شناور شرکت هاست. در این راستا شورای عالی بورس می تواند با افزایش الزام سهام شناور آزاد شرکت ها در کوتاه مدت تا حدی شرایط ایجاد شده در بازار را متعادل کند. البته ضروری است که ضمانت اجراهای مؤثر برای اطمینان نسبت به رعایت این نسبت ها تعبیه شود تا سهام داران عمده شرکت ها انگیزه کافی برای اجرای آنها داشته باشند.

واگذاری سهام شرکت های اصلی توسط شرکت های زیرمجموعه

یکی از پدیده های نامطلوب از منظر حاکمیت شرکتی در بازار سرمایه ایران، تملک سهام شرکت اصلی توسط شرکت های زیرمجموعه است. به عبارت دیگر شرکت زیرمجموعه که بخش قابل توجهی از سهام آن در تملک شرکت اصلی است، خود بخشی از سهام شرکت اصلی را در اختیار دارد. مقام تنظیم گر و ناظر در بازار سرمایه نیز به این موضوع واقف بوده اند به نحوی که در ماده (28) دستورالعمل حاکمیت شرکتی شرکت های پذیرفته شده در بورس تهران و فرابورس ایران به عدم تملک سهام شرکت اصلی توسط شرکت های زیرمجموعه اشاره کرده است. رعایت این دستورالعمل؛ علاوه بر اینکه به اصلاح حکمرانی شرکتی بنگاه های مزبور کمک می کند، می تواند عرضه سهام شرکت ها در بازار سرمایه را افزایش دهد. در این راستا ضروری است ضمانت اجرای مؤثری همچون تنبیهات اقتصادیاتی برای این امر در شرایط کنونی تعبیه شود.

عرضه تدریجی باقیمانده سهام دولت در شرکت های فهرست شده در بورس و فرابورس

در طول سال های پس از ابلاغ سیاست های کلی اصل چهل وچهارم و تصویب قانون آن، روش های متعددی درخصوص عرضه سهام دولت در شرکت های دولتی در پیش گرفته شد که آسیب شناسی آنها در حیطه این گزارش نیست. اما به نظر میرسد یکی از روش های سالم و شفاف به طور تعیین درخصوص سهام باقیمانده دولت در برخی از شرکت ها، عرضه تدریجی آنها در بازار سهام است. این اقدام به ویژه در این شرایط ضمن افزایش عرضه سهام در بازار کمکی در جهت تأمین بخشی از کسری بودجه دولت نیز خواهد کرد. به عبارت دیگر دولت می توانست به جای عرضه سهام خود از طریق صندوق های قابل معامله (ETF) که اشکالات و ابهاماتی داشت، به تدریج سهام باقیمانده خود در این شرکت ها را در بازار سرمایه عرضه کند.

افزایش عرضه های اولیه شرکت ها

یکی دیگر از اقداماتی که باعث بهبود عرضه سهام در بازار می شود، ورود و یا لیست شدن شرکت های جدید در بازار سرمایه است. در این راستا ضروری است ضمن تسریع فرآیندهای مربوط به پذیرش شرکت ها در بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ایران، در زمینه بررسی و حسابرسی دفاتر اقتصادیاتی گذشته شرکت های متقاضی حضور در بورس و فرابورس تسهیلاتی فراهم شود.

سایر ملاحظات

در کنار تلاش برای استفاده از فرصت پیش آمده برای تأمین اقتصادی بنگاه های اقتصادی از طریق بازار سرمایه و افزایش عرضه سهام برای متعادل تر کردن شرایط بازار سهام، ضروری است اقدامات دیگری نیز با هدف اصلاح نحوه ورود مردم به بازار سرمایه و افزایش شناخت ایشان نسبت به مقتضیات، نهادها و ابزارهای موجود در آن و نحوه سرمایه گذاری در آنها صورت گیرد.

هدایت مردم به سوی سرمایه گذاری غیرمستقیم در بازار سرمایه وافزایش تعداد صندوق های سرمایه گذاری واعطای مجوز برای افزایش سقف صدور واحدهای صندوق های سرمایه گذاری

خرید مستقیم سهام شرکت ها نیازمند بررسی دقیق شرایط تولید شرکت، شرایط اقتصادی آن، شرایط بازار داخلی و بازار خارجی کالا و ... است که عموم مردم نه توان فنی آن را دارند و نه زمان کافی برای این کار را. خرید و فروش سهام شرکت ها بدون تمهید این مقدمات ممکن است منجر به ضرر و زیان شدید مردم شود. در این شرایط معمولا از نهادهای واسطی در نظام اقتصادی تحت عنوان صندوق های سرمایه گذاری استفاده می شود که به کنندگی از مردم این بررسی ها را انجام داده و با منابع تجمیع شده از طرف ایشان سرمایه گذاری می کنند. در این راستا ضروری است از تشویق و تسهیل ورود مستقیم عموم مردم به بازار سرمایه پرهیز شده و به جای آن راستا استفاده از صندوق های سرمایه گذاری معرفی شده و استفاده از آن هموار شود. سرمایه گذاری غیرمستقیم علاوه بر اینکه از بروز رفتارهای هیجانی در بازار سرمایه جلوگیری می کند، سبب می شود تا به شکل تخصصی سرمایه گذاری صورت پذیرد و از سرمایه گذاری و تورم قیمتی در سهام شرکت هایی که از لحاظ بنیادین شرایط مطلوبی ندارند، اجتناب شود. مزیت دیگر صندوق های سرمایه گذاری آن است که حسب سبد دارایی هایشان درجات مختلفی از منظر ریسک دارند و عموم مردم با توجه به درجه ریسک پذیری خود، در هریک از انواع آنها سرمایه گذاری می کنند. در این راستا ضروری است سازمان بورس و اوراق بهادار هم در جهت افزایش انواع صندوق های سرمایه گذاری تلاش کند و هم سقف مجاز صدور واحدهای صندوق های سرمایه گذاری کنونی را افزایش دهد.

آموزش افراد تازه وارد به بازار سرمایه

بازار سرمایه بازاری تخصصی است به طوری که فعالیت در آن مستلزم دانش و تجربه کافی است. عدم دانش و تجربه کافی در این بازار سبب میشود علاوه بر ایجاد زمینه ضرر برای افراد، نظم بازار نیز بر هم بخورد و بروز رفتارهای هیجانی به ضرر سایر فعالان ـ(اعم از افراد حقیقی و حقوقی) منجر شود. اگر چه ارائه آموزش های لازم نسبت به بازار سرمایه و ریسک های سرمایه گذاری آن و همچنین ابزارها و نهادهای متنوع آن باید پیشتر صورت می گرفت، اما به هر حال باید از این فرصت استفاده کرد و به طور فشرده و از طریق رسانه های عمومی دانش مردم را در این حوزه افزایش داد. به طور تعیین رسانه ملی با همکاری سازمان بورس و اوراق بهادار می تواند برنامه هایی را به صورت منظم درخصوص شرایط بازار سرمایه ها و اصول و شیوه های سرمایه گذاری در آن برای عموم مردم ارائه کنند.

منبع: اقتصادنیوز
انتشار: 23 مرداد 1399 بروزرسانی: 23 مرداد 1399 گردآورنده: hayatmag.ir شناسه مطلب: 232

به "راهکارهای مدیریت ورود نقدینگی به بازار سرمایه" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "راهکارهای مدیریت ورود نقدینگی به بازار سرمایه"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید